Hoofdweg 214 - 9765 CK - Paterswolde Tel: 050-3091273 - Fax: 050-3092570
 

‘Slagerij Dik Hilbrants’, al vijf generaties hoog op de ladder

Eelde/Paterswolde ontleent zijn bekendheid, zijn faam mogen we toch wel een keer zeggen, aan zijn klassiekers. Klassiekers op het gebied van cultuur en natuur, bij iedereen bekend maar waarover we vandaag niet verder zullen uitwijden. Ook de diepgewortelde en breed georiënteerde tuinbouw draagt bij tot het klassieke beeld van ons dubbeldorp. Maar ook aan dat onderwerp zullen we nu geen aandacht besteden. Vandaag brengen we een andere klassieker voor het voetlicht: slagerij Dik Hilbrants uit Paterswolde.
Want wie in de geschiedenis van slagersvakbladen graaft of gewoon het artikel opduikt dat in 1987 ook al in Dorpsklanken verscheen onder de kop ‘De Slagers Hilbrants al vijf generaties vanaf 1872 en daarmee het oudste bedrijf ‘, zal erkennen dat dit ambachtelijk slagersbedrijf eveneens tot de klassiekers in onze contreien behoort. In rechte lijn van opvolging, steeds van vader op zoon en dat al vijf generaties op rij, vanaf 1872 tot nu 2008: Slagerij Dik Hilbrants. Op dit moment dus al 136 jaar en daarmee het oudste familiebedrijf in Eelde/Paterswolde en dus een klassieker.
We zullen de lezer in dit artikel niet vermoeien met de lange historie van het bedrijf, want die staat op meerdere plaatsen uitvoerig beschreven. Dat kunt u zo opzoeken in de kronieken of navragen bij de oudere garde uit dit dorp, mocht u daarin zijn geïnteresseerd. Ik denk dat ik wel weet waarom dit slagersbedrijf zo’n lange geschiedenis kent en nu tot de klassiekers behoort. Een gesprek met Dik Hilbrants, de vijfde generatie, maakt dat snel duidelijk. In de eerste plaats komt daar natuurlijk een flinke portie geluk bij kijken. Want niet iedere vader heeft een zoon en niet iedere zoon voelt zich geroepen om het vak van zijn vader te kiezen en hem dan ook nog in het familiebedrijf op te volgen. In dit bedrijf is dit dus al vier keer achter elkaar gelukt. Hoe zit dat! De gouden draad in die lange lijn is vakmanschap. Het vak beheersen tot in je vingertoppen en vooral met de eisen des tijds meegaan want vakmanschap staat niet stil, dat moet je voortdurend bijspijkeren: onmisbaar voor de lange lijn. Maar even onmisbaar voor die lijn is passie, hartstocht. Want die beide zaken probeer je over te brengen op jouw klanten. Geloof me, zonder passie geen vakmanschap en zonder visie geen voortbestaan. Deze drie kwalificaties, visie, vakmanschap en passie zijn op Dik Hilbrants van toepassing en het kan haast niet anders, ook zijn voorgangers hadden die kwaliteiten. Het resultaat is zichtbaar: Slagerij Dik Hilbrants, een bloeiend familiebedrijf naar de eisen des tijds en gestoeld op 136 jaar ervaring.
Het aantal slagers in Nederland dat nog zelf slacht, is gering en neemt gestaag af. In Drenthe zijn dit er nog slechts vijf en daar is Dik Hilbrants één van. In 1980 is het gehele bedrijf naar eigen inzichten van Dik verbouwd. De zaak werd in overeenstemming met zijn toekomstvisie uitgebreid en aangepast aan de toen geldende eisen die te maken hadden met technische bedrijfsuitrusting, hygiënische werkomstandigheden, logistiek en milieueisen. Nu, 28 jaar later, voldoet het bedrijf nog steeds aan alle eisen die vandaag de dag aan dit soort bedrijven worden gesteld; in 1980 derhalve een goed doordacht bedrijfsplan.
De slachtweek bij Hilbrants begint feitelijk al op vrijdag, want dan moeten de oornummers van de te slachten beesten aan de Gezondheidsdienst in Deventer worden doorgegeven. Maandagmorgen heel vroeg worden de beesten aangevoerd, want om 7 uur ’s morgens staat de dierenarts van de Voedsel- en warenautoriteit ( VWA )voor de deur om ze te keuren en de nodige formulieren in te vullen; pas daarna worden ze vrijgegeven voor de slacht. Na de slacht volgt dan de geslachte keuring door een keurmeester van de VWA.
Voor de eigen verkoop in de slagerij worden er gemiddeld per week 2 koeien en 7 of 8 varkens en nog enkele lammeren geslacht.Verder, maar dat gebeurt periodiek, doet Hilbrants ook aan ‘huisslachten’. Dit huisslachten gebeurt natuurlijk niet meer zoals vroeger bij de boeren thuis maar vindt ook in de slachterij plaats. De klant brengt zijn eigen koe, varken of lam en krijgt het geslacht en uitgebeend terug. Op het gebied van slachten zijn we er dan nog niet want Dik laat blijken nog een verrassende toevoeging te hebben. Voordat hij zijn geheim prijs geeft kijkt hij zijn zoon Henk aan en vraagt: “Zal ik het vertellen?” Henk knikt: “Waarom niet.” Dik: “Wij slachten per jaar ook nog een paar honderd lammeren voor de Marokkaanse gemeenschap in Amsterdam. Voor het Offerfeest. Worden ritueel geslacht volgens hun voorschriften.”
Hilbrants koopt het slachtvee in de directe omgeving, in samenwerking met een veehandelaar die als vergoeding daarvoor commissie krijgt. Ze slachten uitsluitend kwaliteitskoeien van minimaal 2 tot maximaal 4 jaar oud: kruislingen. Dit zijn kruisingen van de Franse rassen Limousine of Blond Aquitaine en het Italiaanse ras Piemontese met rood- of zwartbonte Nederlandse koeien. Dit levert meer bevleesde koeien met weinig vet op en dat is ook wat hun klanten willen.
Om begrijpelijke redenen zal ik de slachtprocedure niet aanschouwelijk beschrijven maar volsta ermee te vermelden dat deze voor een koe of een varken slechts 15 tot 20 minuten in beslag neemt en waarmee u zich in elk geval een beeld kunt vormen hoe gestroomlijnd en efficiënt de slachtprocedure in zijn werk gaat. Het geslachte beest hangt dan aan haken, gereed om verder bewerkt te worden. Voordat het zover is moet het vlees echter tenminste een dag in de koelcel ‘besterven’ ter bevordering van de malsheid van het vlees. Daarna wordt het uitgebeend en verwerkt tot verkoopbare producten en vacuüm verpakt in een koelcel opgeslagen. Bij deze hele voortgang is hygiëne een ‘must’ en die staat dan ook hoog in het vaandel in de slachterij van Hilbrants.
Een gerenommeerd familiebedrijf kan niet zonder goed opgeleide en vaste medewerkers. Hilbrants heeft twee gediplomeerde slagers in dienst: Jack Koers is het familiebedrijf al 31 jaar trouw en Frans Stelling behoort met zijn 23 dienstjaren eveneens tot de categorie trouwe medewerkers. De winkel tenslotte, wordt bevoorraad vanuit de koelcellen waarin alle verkoopbare vleesproducten liggen opgeslagen. En ook daar staat het nodige personeel achter de toonbank om ervoor te zorgen dat die koelcellen ook weer even snel leeg raken. Zijn vrouw Tina is verantwoordelijk voor de winkel, doet de barbecue- en gourmetbestellingen en verzorgt ook nog eens de administratie voor het bedrijf: een onmisbare schakel derhalve. Maar ook Dik helpt vaak een handje mee in de winkel. En aan Helma van Delden die al 20 jaar vaste kracht is en aan Janneke Bolhuis met haar 8 dienstjaren, hebben ze eveneens bekwame en trouwe medewerkers voor de winkelbediening.
Met een gemiddelde wekelijkse winkelomzet van 2 koeien, een stuk of 7/ 8 varkens, plus nog enkele lammeren moet je, ook als niet-ingewijde, wel concluderen dat de zaak crescendo gaat. Kwaliteit en dienstverlening zijn dan ook de twee begrippen die de familie Hilbrants in hun winkel hanteert om dit week in, week uit waar te maken. Dik koopt zijn beesten tenslotte zelf in en kan zodoende een constante en hoge kwaliteit aan zijn klanten garanderen. Toch doet hij de laatste jaren niet meer mee aan productkeuringen om prijzen in de wacht te slepen. “Want”, zo probeert Dik mij duidelijk te maken, “dan mag je een vleesproduct, zeg een leverworst, maken en die ter keuring aan de commissie aanbieden. Dat is geen kunst, zo kan iedere slager een prima (wedstrijd)-leverworst maken. Eerder deed ik hieraan wel mee, want toen kwamen de keurmeesters nog onaangekondigd in de winkel en namen een door hen uitgekozen product mee dat vervolgens gekeurd werd om de strijd aan te gaan met gelijksoortige producten van andere slagers. Op die manier werd er tenminste een eerlijk winkelproduct gekeurd en geen speciaal voor zo’n keuring gemaakt product.” Dik laat mij ter illustratie een uitgebreid artikel uit het Dagblad v/h Noorden van april vorig jaar zien, waarin zijn slagerij een tweede prijs heeft behaald met een droge metworst, die onaangekondigd uit zijn slagerij is betrokken, door een smaakpanel is gekeurd en toen als één na beste uit de bus kwam. “Die bewuste kwaliteitsmetworst wordt hier veel verkocht “, benadrukt Dik nog maar eens met veel gevoel voor reclame.
In Nederland zijn zes slagersvakscholen.Voor het noorden des lands staat er één in Leeuwarden en één in Zwolle. Na de middelbare school gaan de slagersleerlingen gedurende 5 jaar, één dag per week naar deze slagersvakopleiding en daarna zijn ze gediplomeerd slager. In Utrecht is overigens ook een volledige dagschool waar je op twee manieren je vakdiploma kunt bemachtigen :
- gedurende 3 jaar, één dag per week naar school en daarna een half jaar de volledige dagschool of
- 2 jaar volledig dagschool.
Het zijn veelal slagerszonen die het vak ingaan maar helaas neemt de animo om het slagersvak te leren de laatste jaren af.
Dik Hilbrants heeft inmiddels de leeftijd van 60 jaar bereikt maar de toekomst van zijn slagerij is nog geen uitgemaakte zaak. Zijn zoon Henk die voorgestemd lijkt om als zesde generatie de slagerij van vader Dik over te nemen, twijfelt. Een verkeersongeluk van een aantal jaren geleden heeft hem blijvend mindervalide gemaakt waardoor hij parttime in de zaak werkzaam is. Maar hij zit allerminst stil. Hij houdt zich wel degelijk bezig met de toekomst van de slagerij. Zo ontwerpt hij momenteel een eigen website : www.dikhilbrants.nl, waarop ook de mogelijkheid zal worden geboden om bestellingen te plaatsen. Verder houdt hij zich bezig met het verzorgen van barbecue’s voor feestjes en partijen en met het leveren van fondue- en gourmetschalen.
Dik Hilbrants is een druk bezet man met al zijn verantwoordelijkheden.Toch vindt hij nog tijd voor een hobby. Als liefhebber van dieren houdt hij er een paard met drie nakomelingen op na. De oudste nakomeling is nu drie jaar en in training voor de drafsport bij een pikeur. Het plezier dat hij aan deze passie beleeft, straalt van zijn gezicht af als hij trots opmerkt: “Dit paard komt binnenkort voor de eerste keer in de baan!”
Een verrassende afsluiting van ons gesprek: een slager met compassie voor dieren!

Auteur: Eltjo van der Lande